VAT 2027: prostsza dokumentacja eksportu i koniec papierowych deklaracji importowych
05.05.2026
Ministerstwo Finansów przedstawiło projekt nowelizacji ustawy o VAT z planowaną datą wejścia w życie 1 stycznia 2027 r. Zmiany realizują postulaty deregulacyjne i dostosowują polskie przepisy do reformy unijnego prawa celnego. Nowelizacja obejmuje trzy obszary: dokumentowanie eksportu na potrzeby stawki 0%, elektronizację deklaracji importowej oraz procedurę USZ. Dla eksporterów i importerów to konkretne uproszczenia oraz nowy harmonogram wdrożeń.
Jakie dokumenty potwierdzą eksport po zmianach?
Po zmianach eksporterzy zastosują stawkę 0% również na podstawie dokumentów innych niż celne. Wystarczy, że dokument w sposób wiarygodny potwierdzi wywóz towarów poza UE. Projekt wdraża do ustawy linię orzeczniczą TSUE i polskich sądów administracyjnych. Zmiana usuwa wieloletni punkt sporu między podatnikami a organami podatkowymi.
Obecne przepisy dopuszczają wyłącznie dokumenty potwierdzone przez właściwy organ celny. Sądy konsekwentnie akceptują inne dowody, urzędy skarbowe zwykle trzymają się literalnego brzmienia ustawy. Projekt rozszerza katalog akceptowanych dokumentów i chroni eksporterów przed odmową zastosowania stawki 0% z powodu niewłaściwej formy dokumentu.
Eksporterzy powinni przeanalizować, jakie alternatywne dowody wywozu mogą gromadzić: potwierdzenia przewoźników, dokumenty z portów docelowych, korespondencję handlową. Projekt przewiduje też okres dostosowawczy w zakresie zaliczek otrzymanych na poczet eksportu. Szczegóły zostaną dopracowane na etapie prac legislacyjnych.
W praktyce nowy katalog dokumentów oznacza większe bezpieczeństwo rozliczeń. Firmy realizujące dostawy do odbiorców spoza UE zyskają możliwość udokumentowania wywozu nawet wtedy, gdy z różnych powodów nie otrzymają komunikatu IE-599. Wystarczy wykazać rzeczywisty wywóz w sposób spójny i wiarygodny.
Co zmieni się w deklaracji importowej?
Deklarację importową w odprawie scentralizowanej będzie można złożyć wyłącznie elektronicznie. Skończy się obrót formularzami papierowymi. Zmiana dotyczy art. 33b ustawy o VAT i jego rozporządzeń wykonawczych. Najbardziej skorzystają importerzy działający w odprawie obejmującej kilka państw UE.
Odprawa scentralizowana opiera się na współpracy administracji celnych co najmniej dwóch państw członkowskich. Dziś podatnik składa deklarację importową na papierowym wzorze. Po zmianach Ministerstwo Finansów dostosuje przepisy do pełnej elektronizacji obiegu dokumentów.
Importerzy powinni już teraz zweryfikować, czy ich systemy księgowe i kanały komunikacji z administracją są gotowe na nowy standard. Wcześniejsza weryfikacja rozłoży w czasie nakłady IT i pozwoli uniknąć paraliżu rozliczeń na początku 2027 r.
Jak nowelizacja wpłynie na procedurę USZ?
Procedura USZ pozwala zbiorczo rozliczać VAT od przesyłek e-commerce do 150 euro spoza UE. Projekt dostosowuje ją do nowych przepisów celnych, które wejdą w życie 1 lipca 2026 r. Bez tych zmian procedura przestałaby działać, a importerzy musieliby rozliczać każdą przesyłkę odrębnie. Nowelizacja zachowuje uproszczenie.
USZ to jedno z kluczowych narzędzi obsługi handlu internetowego z państwami trzecimi. Projekt doprecyzowuje zakres deklaracji składanych w tej procedurze, właściwość organów oraz wymogi ewidencyjne. Wprowadza też obowiązek składania deklaracji wyłącznie elektronicznie.
Część dotycząca USZ wejdzie w życie szybciej niż reszta ustawy, bo następnego dnia po jej ogłoszeniu. Operatorzy pocztowi, firmy kurierskie oraz importerzy małych przesyłek powinni przygotować się do zmian najwcześniej.
Pełna elektronizacja deklaracji USZ usprawni rozliczenia tysięcy przesyłek miesięcznie. Podmioty obsługujące handel internetowy zyskają jednolity standard raportowania VAT od paczek do 150 euro. Brak nowelizacji oznaczałby konieczność rozliczania każdej przesyłki na zasadach ogólnych, co podniosłoby koszty obsługi i wydłużyło odprawy.
Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?
Większość przepisów ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Wyjątek stanowi część dotycząca procedury USZ, która zacznie obowiązywać dzień po ogłoszeniu ustawy. Rada Ministrów planuje przyjąć projekt w II kwartale 2026 r. Przedsiębiorcy zatem będą mieli zaledwie kilka miesięcy na przygotowanie systemów.
Harmonogram wynika wprost z reformy unijnego prawa celnego. Projekt został zgłoszony w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów jako pozycja deregulacyjna. Przed wejściem w życie ustawa przejdzie jeszcze konsultacje publiczne, opinie organów oraz proces parlamentarny.
Co projekt oznacza dla podatników?
Nowelizacja realnie obniża ryzyko podatkowe w eksporcie. Eksporterzy, którzy obawiali się odmowy stawki 0% z powodu niestandardowej dokumentacji, zyskają pewniejsze regulacje. Importerzy zyskają na elektronizacji oraz ciągłości procedury USZ. Cały sektor zaoszczędzi czas i ograniczy spory z administracją.
Z perspektywy podatkowej najważniejsze są dwa działania. Po pierwsze, rewizja polityki dokumentacyjnej w eksporcie i ustalenie, jakie dowody firma będzie systematycznie gromadzić. Po drugie, audyt systemów IT pod kątem komunikacji elektronicznej z administracją celno-skarbową.
