W dniu 20 czerwca 2022 r. w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano zapowiedź rozpoczęcia prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw. Wedle założeń do projektu, w planach znalazła się m.in. modyfikacja oraz odroczenie stosowania przepisów o minimalnym podatku dochodowym.
 
Cel wprowadzenia regulacji
 
Wskutek uchwalenia „Polskiego Ładu” podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych od dnia 1 stycznia 2022 r. zostali objęci minimalnym podatkiem dochodowym. Celem wprowadzenia regulacji była minimalizacja praktyk mających na celu zaniżanie dochodu podatkowego przez międzynarodowe korporacje, których efektem jest wykazywanie niskiego dochodu lub straty podatkowej na terenie kraju. Pomimo przyjętych założeń, regulacja znalazła zastosowanie w odniesieniu do szerokiego kręgu podatników, w tym krajowych przedsiębiorstw z sektora MŚP.
 
Podmiot opodatkowania
 
Obowiązek uiszczania podatku minimalnego w wysokości 10% podstawy opodatkowania odnosi się do:
  • podatników zagranicznych, prowadzących działalność za pośrednictwem zakładu położonego na terytorium RP,
  • podatników krajowych, oraz
  • podatkowych grup kapitałowych.

Obowiązek zapłaty tego podatku w rozliczeniu rocznym spoczywa na podmiotach, które poniosły stratę ze źródła przychodów innych niż zyski kapitałowe oraz podmiotach, które osiągnęły rentowność rozumianą jako udział dochodów ze źródła przychodów innego niż z zysków kapitałowych w przychodach innych niż z zysków kapitałowych nie przekracza 1%. Regulacji nie stosuje się m.in. do tych podatników, którzy rozpoczęli działalność, posiadają status przedsiębiorstwa finansowego, prostą strukturę organizacyjną, czy też podatników, którzy odnotowali 30-procentowy spadek przychodów w stosunku do roku poprzedniego.   

Kalkulacja straty i poziomu rentowności

Przy obliczaniu straty oraz progu rentowności podatnik nie uwzględnia:

  1. kosztów wynikających z nabycia, wytworzenia lub ulepszenia środków trwałych, zaliczonych w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów, w tym także poprzez odpisy amortyzacyjne;
  2. przychodów oraz związanych z tymi przychodami – bezpośrednio i pośrednio – kosztów uzyskania przychodów dotyczących transakcji, w której cena lub sposób określenia ceny przedmiotu transakcji wynika z ustaw lub wydanych na ich podstawie aktów normatywnych oraz podatnik, w związku z tą transakcją poniósł stratę, albo osiągnął próg rentowności nieprzekraczający 1%, przy czym obliczenia straty i udziału dochodów w przychodach dokonuje się odrębnie dla transakcji tego samego rodzaju.

Podstawa opodatkowania

Ujęta w regulacji metodologia ustalania podstawy opodatkowania jest niezwykle złożona, co znacząco utrudnia prawidłowe zastosowanie przepisów w praktyce. Podstawę opodatkowania stanowi suma:

  1. kwoty odpowiadającej 4% wartości przychodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych osiągniętych przez podatnika w roku podatkowym,
  2. kosztów finansowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 ustawy o CIT, poniesionych na rzecz podmiotów powiązanych, których wartość przekracza próg, o którym mowa w art. 15c ust. 1 ustawy o CIT,
  3. wartości odroczonego podatku dochodowego wynikającej z ujawnienia w rozliczeniach podatkowych niepodlegającej dotychczas amortyzacji wartości niematerialnej i prawnej w zakresie, w jakim skutkuje ona zwiększeniem zysku brutto albo zmniejszeniem straty brutto,
  4. wartości usług niematerialnych (m.in. usług doradczych, badania rynku), wszelkiego rodzaju opłat i należności za korzystanie lub prawo do korzystania z praw lub wartości takich jak np.  licencje czy patenty oraz usług polegających na przeniesieniu ryzyka niewypłacalności dłużnika z tytułu pożyczek innych niż udzielone przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo kredytowe, w tym w ramach zobowiązań wynikających z pochodnych instrumentów finansowych oraz świadczeń o podobnym charakterze - które zostały poniesione na rzecz podmiotów powiązanych lub podmiotów z tzw. rajów podatkowych, a także kosztów poniesionych na rzecz podmiotu niepowiązanego, gdzie rzeczywistym właścicielem należności z tytułu ww. umów jest podmiot z raju podatkowego. Próg wartości, którego przekroczenie skutkuje włączeniem kosztów do podstawy opodatkowania, ustala się poprzez dodanie do kwoty 3 000 000 zł wskaźnika obliczonego na podstawie wzoru określonego w ustawie.

Obniżenie podstawy opodatkowania

Zgodnie z treścią obecnie obowiązujących przepisów, podstawę opodatkowania pomniejsza się o:

  1. wartość odliczeń od dochodu, z wyłączeniem pomniejszeń dokonywanych w związku z tzw. ulgą na złe długi, przy czym w razie otrzymania zwrotu odliczonych kwot należy doliczyć kwoty poprzednio odliczone,
  2. wartość dochodów zwolnionych z podatku uzyskanych z działalności gospodarczej prowadzonej w Polskiej Strefie Inwestycji lub specjalnych strefach ekonomicznych.

Zapowiadane zmiany

Zapowiadane jest zawieszenie do dnia 31 grudnia 2022 r. stosowania podatku minimalnego. Ponadto przewidywane jest podwyższenie do 2% wskaźnika rentowności, przy jednoczesnej zmianie metodologii jego wyliczania,  wprowadzenie alternatywnej metody ustalania podstawy opodatkowania oraz rozszerzenie katalogu wyłączeń podmiotowych.

Podsumowanie

Wprowadzona regulacja, ze względu na poziom jej skomplikowania oraz zasięg oddziaływania, budzi znaczne kontrowersje oraz trudności w praktyce. Kluczową kwestią w kontekście nowej daniny jest weryfikacja, czy podmiot będzie zobligowany do jej uiszczania. W razie wystąpienia takiej konieczności, podatnik będzie zobligowany do przejścia przez trudny oraz pełen wątpliwości etap ustalania podstawy opodatkowania i kwoty podatku, a następnie uzupełnienia informacji dotyczącej podatku w rocznej deklaracji CIT. W razie jakichkolwiek wątpliwości, doświadczony zespół ekspertów PKF służy radą i wsparciem w tym zakresie.   

Pliki do pobrania